web analytics
  

Sastra Sunda: CARITA TINA DUA CARITA

Sabtu, 20 Maret 2021 07:17 WIB Rian Ibayana
Bandung Baheula - Bandungan, Sastra Sunda: CARITA TINA DUA CARITA, Sastra Sunda,Cerita pendek bahasa Sunda,Cerita pendek Sunda,Bandungan

Ilustrasi Carita tina Dua Carita (Arsacadipura)

RIAN IBAYANA gumelar 25 April 1988. Nulis dina basa Sunda jeung basa Indonésa.Tulisan-tulisanna mangrupa sajak jeung carpon sumebar di sawatara média citak jeung daring di Jawa Barat.

Kiwari, di lemburna, Rian Ibayana giat ngokolakeun pabukon (perpustakaan) “Sarang Buku Ciwidéy” jeung komunitas “Kawah Sastra Ciwidéy”. Pikeun komunikasi jeung inyana, bisa liwat akunna: FB Rian Ibayana Sandjaya atawa IG @Rian_Ibayana.

Sastra Sunda:
CARITA TINA DUA CARITA

“Ké ké naha kuring aya di mana? Di mana ieu? Asa kakara kuring ka tempat ieu, naha bet aya di dieu?“

Sirah karasa muter, teu puguh titinggalian jeung teu dédéngéan. Kuring peureum saheulaanan, bari nginget-nginget kajadian nu ka tukang, nepi ka bisa aya di ieu patempatan. Tapi ngbléng teu kaimpleng kumaha mimitina. Kuring jol aya di handapeun tangkal anu kacida gedéna, kacida jangkung jeung rimbun matak iuh.

Di belah kénca aya gunung ngajega, teuing gunung naon ngaranna. Ti belah handap, kadéngé hawar-hawar séah cai wahangan, rada anggang jadi teu pati katinggali lebah-lebahna mah. Angin ngahiliwir matak tiis kana awak, tiis kana sirah, tingtrim kana haté jeung pikiran. Tapi di mana ieu naha kuring bet aya di dieu.

Ringkang-ringkang aya nu datang. Disidik-sidik mah lalaki nu geus umuran, manjing saumuran jeung aki kuring. Lalaki kolot éta maké laken. Dina cangkéngna nyorén bedog jeung ngagandong tas leutik. Bet cigah nu ngarti, lalaki kolot éta nyampeurkeun ka kuring nu keur ngahuleng handapeun tangkal.

Gék diuk gigireun kuring.

Nyalsé pisan, manéhna ngaluarkeun bawaannana tina jero tas. Tuluy ngasongkeun cai dina kempis héjo nu sok dipaké ku tantara. Kuring narima da puguh haus pisan ti mimiti sadar aya di ieu patempatan. Kuring nginum sababaraha leguk. Dada asa ngemplong, sirah asa tiis, haté karasa leuwih tingtrim.

Lalaki kolot éta tuluy ngaluarkeun cepuk leutik nu eusina bako jeung pahpir, ngodok zippo tina saku jékétna. Manéhna nyieun sababaraha linting, terus diasongkeun ogé ka kuring.

“Nyalsé wé, Jang, kuring katelahna mah Aki Arnasik*. Asli urang dieu. Imah Aki aya di tukangeun tegalan itu,” lalaki kolot nu katelah ki Arnasik muka carita. Bet siga nu nyaho kana eusi haté kuring, yén rék nanya perkara éta. Ki Arnasik nyalsé temenan, nyeungeut lintingan bako ku seuneu zippo. Rada asa-asa rék nyeungeut téh, puguh teu biasa, kabiasaan udud roko filter.

“Sok kadinyah asaan, lintingan meunang Aki. Bako asli Rawabogo. Dijamin deudeuieun geura.”

“Ieu téh lembur Lebakmuncang, Sujang. Hiji désa nu aya di wilayah kacamatan Ciwidéy. Tuh, gunung nu ngajega téh ngaranna Gunung Tambaguruyung atawa Pasir Tambaguruyung. Lamun wahangan nu di lebak, nu séah sorana kadéngé ka belah dieu, ngarana wahangan Cigadog. Tah, lamun si Sujang leumpang nurut kana jalan itu, engké brasna ka jalan propinsi. Bakal katinggali ti lebah dinya mah aya gunung nu pangkolotna, gunung tempat ngariungna  para karuhun, nyaéta gunung Sepuh téa.”  

“Aki mah sapopoé gawé jadi panyawah. Ari nu boga tanahna mah urang dayeuh. Sawah nu digarap ku aki téh minangka milik dunungan nu kadua. Da dunungan nu mimiti mah tilar dunya alatan dipergasa ku gorombolan. Harita  dunungan Aki téh pupuhu ieu lembur, wastana juragan Bajranirwana. Juragan Bajra ninggalkeun pamajikan jeung hiji putra. Nu teu lila ti harita nikah deui ka pangusaha di Bandung, tuluy tumetep di dayeuh.”

Leng, leng, leng sirah kuring karasa muter deui. Pikiran ngalayang kana hiji carita. Tapi inget-inget poho. Naon nu dicaritakeun ku Aki Arnasik bet asa pernah maca dina hiji karangan. Malahan mah, Aki Arnasik ogé salah sahiji tokoh dina karangan éta. Tapi carita naon nya? Duh, kuring jadi baluweng. Dina karangan éta dicaritakeun yén Aki Arnasik bakal ngajugjug ka hiji astana, rék nadran ka makam dununganna, nyaéta juragan Bajranirwana téa. Boa-boa enya.

“Teu kudu reuwas jeung ngarasa anéh, Sujang, naon nu aya dina pikiran si Sujang nyéta bener pisan. Kuring nu aya dina karangan éta. Hayu ayeuna mah urang ka makam juragan Bajranirwana!”

Bet asa dihipnotis, kuring teu bisa nyarita naon-naon. Teu bisa nolak. Kuring nuturkeun Aki Arnasik ka astana nu teu jauh ti dinya. Teu kungsi lila, kuring jeung Aki Arnasik nepi ka astana tempat juragan Bajranirwana dimakamkeun.

“Tah, ieu makam juragan Bajranirwana téh, Sujang. Nu aya dina karangan nu kantos dibaca ku si Sujang téa. Maca di mana éta téh, Sujang? Dina koran atawa dina buku? Tah, mun nu éta, makam garwana juragan Bajra. Sabada nikah deui jeung pangusaha ti kota Bandung, anjeunna hirup tingtrim, sagala kacumponan. Mung kitu téa, Sujang, umur mah saha nu nyaho. Anjeunna dipundut ku nu kawasa. Tapi saméméh anjeunna maot, kungsi nyieun surat wasiat yén hoyong dimakamkeun henteu tebih jeung makam juragan Bajranirwana.”

Aki Arnasik ngaluarkeun sababaraha barang tina tas leutikna, tapas kalapa jeung menyan siga na mah. Tapas diseungeut terus dipurulukan menyan. Kaambeu seungit.

”Ieu mah sarat wungkul, Sujang, ngarah seungit jeung ngarah euweuh reungit. Aki sok rutin nadran ka makam juragan Bajra. Tilu bulan sakali. Siga ayeuna kabeneran awal taun, minangka haul-na juragan Bajra. Juragan Bajra mah salila hirupna teu kaitung kahadéannana. Sanajan jalma beunghar--nu biasana mah pedit cap jahé buntut kasiran--anjeunna mah teu kitu. Boh ka tatangga, dulur, atawa pagawé siga Aki. Anjeunna mah béréhan. Mun meunang rejeki gedé téh, sok dibagi-bagi. Teu anéh mun harita juragan Bajra diangkat jadi pupuhu ieu pilemburan. Namina seungit nepika ayeuna. Malihan mah nami anjeunna dijadikeun ngaran gang jeung aula désa. Mung, nasib teu sajalan jeung kasaéan juragan Bajra, anjeunna dipergasa ku gorombolan nu telenges, jauh tina rasa kamanusaan. Inalillahi waina ilaihi rojiun.”

Ngeunaaan juragan Bajra jadi kabuka. Duh, geuning aya di kieuna juragan Bajra téh lain saukur dina karangan. Meureun nu ngarangna asli urang dinya terus ngangkat éta carita jadi karangan. Tapi, ah, kuring poho karya saha jeung naon judulna.

Haseup menyan nyambuang ka sabuderen patempatan. Kaambung asa leuwih seungit ti biasana. Ké ké titinggalian ngadadak rumek. Duh, poék titinggalian jadi poék.

***

“Enya pasti ieu jelemana, hudangkeun...! Buru hudangkeun...! Pasti manéhna api-api saré atawa api-api kapiuhan !”

Awak kuring dioyag-oyag, digeuing-geuing ku sababaraha urang. Karasa kasar pisan jelema nu ngageuingkeun téh. Kuring ngonéal, beunta lalauan bari terus muterkeun teuteupan ka sabudeureun patempatan.

Kuring aya di hiji rohang nu rada poék, tapi katinggali aya korsi nu posisina undak-undakan. Aya layar jeung sajabana. Nya disidik-sidik mah kuring téh aya di bioskop. Tapi kéla, naha kuring bet aya di bioskop? Kuring ngahuleng, tapi leng-leng sirah ngadadak muter, teuing kumaha mimitina bet aya di ieu rohang bari diriung ku sababaraha urang. Bet aya nu maké seragam pulisi sagala.

“Pa pulisi pasti ieu palakuna nu maéhan Erlan Digjaya téh. Kuring panitia ieu acara asa henteu ngulem ieu jelema. Nya pasti manéhna palakuna, manehna penyusup,” ceuk saurang nu ngurung kuring.

“Bener, Pa. Pasti manéhna palakuna,” ceuk saurang deui

Nu maké seragam pulisi unggeuk-unggeukan.

“Keun tenang heula, urang talungtik. Urang ulah waka nuduh lamun can aya bukti nu atra mah. Boa-boa manéhna pagawé di ieu bisokop. Keun bagéan bapa éta mah. Ayeuna mah béjaan ka satpam ngarah ngonci kabéh panto bisokop. Palakuna pasti aya di antara urang nu aya di dieu,” ceuk nu maké seragam pulisi.

“Tapi ceuk abdi mah moal bireuk deui, Pa, pasti manéhna palakuna,” ceuk saurang wanoja buuk panjang. Dina beuheungna ngagantung tanda wartawati.

“Nya bener, Pa, pasti manehna, Pa,” ceuk nu saurang lalaki nu maké topi  nyatujuan.

Ninggali dina bét di dadana éta pulisi teh ngaranna Sidik, pangkat kaptén. Anjeunna kukurilingan nilik-nilik kaayaan bioskop. Kuring masih diriung ku sababaraha urang kaasup satpam bari ditalingakeun pinuh ku rasa curiga. Teu kungsi lila, kaptén Sidik balik deui jeung hiji lalaki kolot. Ninggali dedegannana mah, saumuran jeung bapa kuring, tapi awakna jagjag waringkas siga nu resep olahraga. Lalaki kolot éta tuluy imut bari diuk gigireun kuring, sopan pisan.

“Nepangkeun kuring Hikmat**, minangka guru SMP-na Kaptén Sidik. Kabeneran tadi beurang kaptén Sidik ngajak kuring ka ieu patempatan. Lalajo préviu pilem maut mengancam kota. Sabenerna bapa mah teu pati resep kana lalajo pilem téh, malum geus kolot sok kalahka tunduh. Ngan kapaksa wé ieu mah pedah kaptén Sidik jadi bagian tina kaamanan salila proses syuting pilem éta.”

“Ari ujang saha? Sareng ti mana?”

“Wasta abdi mah Imam Mutaqin. Linggih mah di kampung Arjasari, Bandung. Ari padamelan mah sadidinten abdi guru di hiji SMP di Arjasari.”

“Resep kana pilem atuh matak aya di ieu biokop gé, nongton previu ieu pilem maut mengancam kota?”

“Tah éta, Pa, abdi gé teu ngartos naha bet aya di ieu patempatan. Abdi mah teu pati resep nongton pilem, komo bari ngahajakeun dongkap ka bisokop. Emut-émut pas digeuing-geuing ku sababaraha urang, pas beunta naha aya di ieu rohang. Boa-boa abi ngalindur kitu nya?  Ngaléngkah ka ieu bioskop dina kaayaan saré.”

“Kitu geuning, nya bisa waé, Jang. Ujang ngalindur, datang ka ieu patempatan dina kayaan teu sadar. Kaayaan saré. Ngan éta wé, ujang nu minangka urang asing, nu teu diulem ku panitia aya di ieu bioskop pas aya kajadian pembunuhan. Érlan Digjaya nu jadi tokoh utama lalaki dina pilem maut mengancam kota, maot dipergasa di kamar mandi. Kurang leuwih sa-jam ka tukang, Jang. Jalma-jalma nu aya di dieu pasti nuduh ujang palakuna. Tapi keun ujang tong hariwang.”

“Sanés abdi, Pa, demi Allah abdi teu terang nanaon. Aslina, abdi teu nyangka Pa geuning aya kasus pembunuhan di dieu. Tapi ké, Pa, abdi asa kantos maca dina hiji karangan kajadian sapertos kieu téh. Aya tokoh utama pilem tilar dunya saméméh acara previu pilemna di kamar mandi bioskop. Dina éta karangan mah nu ngabunuhna téh wartawati nu nyusup. Manéhna boga dendam ka éta béntang pilem, Pa. Upami teu lepat mah yasana Pa Duduh Durahman éta carita téh, Pa.”

“Heup, Jang, éta pisan. Leres. Ujang téh nyasab kana jero éta carita. Ujang ayeuna aya dina alam karangan Bah Duduh Durahman nu judulna Ajalna Sang Béntang Pilem. Resep maca meureunnya si ujang mah, nepi ka nyasab kana jero bacaanana. Ulah hariwang Bapa geus manggih palakuna. Hiji wartawati nu nyusup tuluy nyamar maké pakéan lalaki, ditopi jeung maké buuk palsu. Bapa tadi kukurilingan ka hiji rohang tukangeun layar, bet manggih gundukan pakéan jeung buuk palsu nu dipaké palaku. Ku bapak diambungan minyak seungit nu napel dina éta papakéan. Kaambung pisan karakter minyak seungitna nu bisa dipaké bukti. Tinggal ngakurkeun wé saha nu maké minyak seungit éta tangtu éta palakuna, sabab ceuk nu nyakséni aya saurang nu matak curiga, cicing deukeut kamar mandi, nu maké pakéan nu kapanggih ku bapa tadi. Keun éta mah bagéan kaptén Sidik nu nalungtikna. Bapa mah méré jalan pituduh wungkul.”

“Jig, ayeuna mah ujang mending balik, bisi jadi katuduh nyaan. Da kitu téa ning, kalan-kalan nu teu boga dosa, teu boga salah, bisa waé dijadikeun tersangka. Kiwari mah nu bener bisa jadi salah, nu salah bisa dianggap bener. Dunya geus tibalik. Saméméh ujang dimangpaatkeun dina ieu kaayaan, tuluy dijadikeun kambing hitam. Mending ayeuna ujang geura balik. Tuh, panto keur asup ka alam nyata mah nu aya di juru kénca bioskop. Ku batur mah moal katinggali éta panto téh, ukur ku Bapa jeung ujang nu bisa ninggali panto éta,”  ceuk Pa Hikmat bari nunjuk ka lebah kénca bioskop.

“Abdi nganuhunkeun pisan kana kasaéan bapa, mugia aya dina kaséhatan. Hayu atuh, bapa bilih badé ngiring ka alam dunya anu nyata, sanés saukur dina karangan?”

“Ah, jig wé sorangan, Jang, bapa mah geus betah di ieu alam karangan. Bari na ogé lamun nyaba ka alam dunya téh geus taya sasaha nu bisa ditepungan, kapan Bah Duduh Durahman na ogé tos lami ngantunkeun. Jung wé, omat kudu loba nyieun kahadéan, Insyaallah bakal seungit cigah Bah Duduh, tetep dikenang sanaos tos ngantunkeun alam kawenangan.”

“Muhun ari kitu mah, abdi pamit, Pa. Assalamualaikum.”

“Waalikum salam.”

Kuring gura-giru muru panto nu aya di juru kénca rohangan bioskop. Barang dibuka, bray cahaya bodas ngagebur, nembrag kana awak. Kuring teu inget di bumi alam. Teuing rék asup ka alam mana deui. Bisa ka alam karangan Cécép Burdansyah atawa karangan almarhum Pa Asep Idjuddin. Atawa ka alam karangan pangarang Ciwidey lainna. Keun baé ah kumaha bréhna wé.

*tina carpon "Lembur Singkur Panineungan" yasana Pak Eddy D. Iskandar.

**tina carpon "Ajalna Sang Béntang Pilem" yasana Pak Duduh Durahman.

 

Editor: Dudung Ridwan

terbaru

Di Purwakarta Belesong, di Tasik Lodong

Bandungan Senin, 17 Mei 2021 | 16:00 WIB

Ngabuburit jeung Mapag Lebaran di Purwakarta jeung Tasik.

Bandung Baheula - Bandungan, Di Purwakarta Belesong, di Tasik Lodong, tradisi bermain lodong,Lodong,belesong,belesong purwakarta,lodong tasik,ngabuburit di Purwakarta,ngabuburit di tasik

Sastra Sunda: PETI PANYINGLAR PATI

Bandungan Sabtu, 15 Mei 2021 | 09:05 WIB

Tali peti anu ceuk pangrasana geus pageuh ditalikeun kana palang dada, singhoréng talina pegat kabawa tanaga cai nu nyéo...

Bandung Baheula - Bandungan, Sastra Sunda: PETI PANYINGLAR PATI, cerpen Sunda,Cerita pendek Sunda,Cerita pendek bahasa Sunda,Carpon Ai Wawang,Carita pondok,Bandungan,Sastra Sunda,Bahasa dan Sastra Sunda,carpon

IDULFITRI

Bandungan Rabu, 12 Mei 2021 | 17:27 WIB

Poho kana protokol kaséhatan. Sabab, kébeh hayang ngarayakeun Idulfitri.

Bandung Baheula - Bandungan, IDULFITRI, fiksimini,Fiksimini Sunda,fiksimini bahasa sunda,cerita  pendek sunda,Carpon Sunda,fiksimini dudung ridwan

Peré Lebaran, Maén Badminton jeung Pamaén Persib

Bandungan Senin, 10 Mei 2021 | 13:47 WIB

Nyaan nyemésna tarik—da puguh gedé tanaga. Tapi, kieu senina badminton. Manéhna ku uing teu dibéré bola cemésen.

Bandung Baheula - Bandungan, Peré Lebaran, Maén Badminton jeung Pamaén Persib, fiksimini,fiksimini,Fiksimini Sunda,Cerita pendek Sunda,Cerita pendek bahasa Sunda,fiksimini dudung ridwan

Sastra Sunda: IMPIAN SAMÉMÉH LEBARAN

Bandungan Sabtu, 8 Mei 2021 | 06:11 WIB

Henteu gampang geuning jadi pangarang téh. Ngahuleng ti balik tarawéh nepi ka ampir jam sabelas, asa acan manggih waé ca...

Bandung Baheula - Bandungan, Sastra Sunda: IMPIAN SAMÉMÉH LEBARAN, Cerita Pendek,Cerita pendek bahasa Sunda,Cerita pendek Sunda,cerita pendek Yus R. Ismail,carpon,Carpon Sunda,carpon yus r. ismail,seni dan budaya sunda,Sastra Sunda

Dongéng Nasruddin Hoja: Numpak Keledai Nyanghareup ka Tukang

Bandungan Jumat, 7 Mei 2021 | 14:40 WIB

Tapi ayeuna mah jumaahanna bari ngabringkeun murid-muridna. Atuh da murid-muridna téh barandel pisan.

Bandung Baheula - Bandungan, Dongéng Nasruddin Hoja: Numpak Keledai Nyanghareup ka Tukang, Kisah nasruddin hoja,kisah nasruddin hoja basa sunda,carita nasruddin hoja dina basa sunda,dongeng nasruddin hoja

Aglonéma Diprédiksi Tetep Bakal Jadi Primadona

Bandungan Kamis, 6 Mei 2021 | 15:17 WIB

Aglonéma nu boga ngaran latin Chinese evergreen ieu boga kakhasan nu béda jeung nu lain.

Bandung Baheula - Bandungan, Aglonéma Diprédiksi Tetep Bakal Jadi Primadona, Tanaman Hias,Aglonema,jenis Aglonema,Aglonema impor,Aglonema lokal,harga Aglonema Bandung,harga aglonema

Timburu

Bandungan Rabu, 5 Mei 2021 | 15:40 WIB

Da di tukang baso tahu éta pisan cinta manéhna baheula ngajadi.

Bandung Baheula - Bandungan, Timburu, fiksimini,Cerita Fiksi,Fiksimini Sunda,fiksimini dudung ridwan,timburu
dewanpers