web analytics
  

Miéling Poé Basa Indung Internasional:  Naha Enya Basa Sunda Bakal Tumpur?

Senin, 15 Februari 2021 14:48 WIB Dudung Ridwan
Bandung Baheula - Bandungan, Miéling Poé Basa Indung Internasional:  Naha Enya Basa Sunda Bakal Tumpur?, Bahasa Sunda,Basa Sunda,Bahasa dan Sastra Indonesia,Hari Bahasa Ibu Sedunia,Poe Basa Indung Internasional,matinya sebuah bahasa,sejarah peringatan hari bahasa ibu sedunia

Buku Sunda di Pameran Buku. (Republika)

LENGKONG, AYOBANDUNG.COM -- Unggal tanggal 21 Fébruari masarakat sadunya miéling poé Basa Indung Internasional.

Naon nu disebut poé Basa Indung Internasional téh? Iraha mimitina? Kumaha sajarahna?

Surat warga Bangladesh ka Sékjén PBB
Rafiqul Islam, warga Bangladesh nu dumuk di Vancouver, Kanada, hiji waktu ngirim surat ka Kofi Annan nu harita masih jadi Sékjén PBB. Dina suratna, Rafiqul ngusulkeun ka PBB sangkan nyalametkeun basa-basa indung sadunya nu jumlahna beuki dieu beuki nyaeutikan.

Tanggal 21 Fébruari dipilih ku Rafiqul Islam. Tanggal éta téh miéling rayat Bangladesh dina merjoangkeun basa indungna jadi basa nasional Pakistan di taun 1952.

Usulan Rafiq ahirna ditarima jeung ditetepkeun ku PBB taun 1999 sarta ti harita mimitina diayakeun miéling poé Basa Indung Internasional, 21 Februari 2000.

Protés rahayat nu ngabalukarkeun aksi kekerasan pamaréntah
Naon sababna warga Bangladesh ngusulkeun tanggal 21 Fébruari? Sabab, dina sajarah dunya, perjoangan rahayat Bangladesh harita kaasup kajadian langka. Konflik rahayat Bangladesh jeung pamaréntah Pakistan kajadian di taun 1952 kusabab ayana kaputusan dipilihna basa Urdu jadi basa nasional Pakistan.

Padahal, rahayat Pakistan harita asalna mayoritas ti palebah kidul, nu ayeuna jadi nagara Bangladesh. Ceuk warga, lain basa Urdu, justeru basa Bangla nu kudu jadi basa nasional.

Konflik ieu nu ngabalukarkeun aksi protés di mana-mana, nepi ka silih paéhan sagala nu korbanna teu saeutik.

Naon nu disebut basa indung téh?
Nurutkeun Kamus Besar Bahasa Indonesia, nu disebut basa indung téh nyaéta basa nu pangmimitina dipikabisa ku hiji manusa, ti mimiti gubrag ka alam dunya nepi ka dipaké interaksi jeung masarakat séjénna. Pangabisa kana basa éta teu bisa lepas ti pangaruh kulawarga jeung jalma di sakitar lingkungan tempat tinggalna.

Basa indung nyaéta basa di hiji wewengkon—basa nu diajarkeun ku kolot ka anakna.

Lamun hiji jalma lahir jeung gedé di lingkungan Suku Sunda, nya basa Sunda nu diajarkeun pangmimiti na ka manéhna. Sanggeus bisa basa Sunda, tuluy diajar basa Indonésa jeung basa asing lainna jang interaksi, boh jeung lingkunganna dina séktor informal atawa dina séktor formal, siga sakola.

Jumlah basa indung sadunya loba pisan, tapi loba ogé nu kaancam tumpur
Ceuk data nu dikaluarkeun  ku UNESCO, saeutikna aya 90 nagara nu miboga kelompok suku atawa etnis nu maké basa indung. Jumlah basa indung sadunya kurang leuwih aya 7.000.

Fakta nu pikawatireun, nyaeta aya 2.680 basa nu kaancam tumpur tina peradaban manusa. Sanajan aya kurang leuwih 370 juta urang nu masih maké basa indung, tapi jumlah éta beuki dieu beuki nyaeutikan.

Euweuh panuturna alatan basa indung tumpur
Loba basa indung nu tumpur kusabab faktor régenerasi. Minnie Degawan, salah sahiji  penduduk suku Igorot di Filipina, nyebutkeun yén nu nyababkeun tumpurna basa indung téh, utamana lantaran euweuh panuturna.

Di Indonésa, ceuk rilis Kemdikbud.go.id, kacatet aya 652 basa indung. Jumlah ieu leuwih saeutik tibatan nu kacatet ku Summer Institute of Linguistics, nyaéta 719 basa, 707 di antarana masih aktif dipaké.

Basa Sunda kaancam tumpur
Ceuk Wikipedia, basa Sunda dituturkeun (dipaké) ku saeutikna 42 juta urang—jumlah sakitu téh mangrupakeun jumlah panutur panglobana kadua sanggeus basa Jawa.

Basa Sunda dipaké di ampir sakabéh daerah di Jawa Barat jeung Banten, ogé di kuloneun Jawa Tengah, ti mimiti  Kali Brebes (Sungai Cipamali) di wilayah Kabupaten Brebes jeung Kali Serayu (Sungai Cisarayu) di Kabupaten Cilacap, di sabagian di wewengkon Jakarta, sarta di sajumlah provinsi di Indonésa jeung luar nageri nu jadi daerah urbanisasi Suku Sunda.

Isu tumpurna basa indung di dunia nimpah ogé ka basa Sunda. Aya fenoména masarakat di puser-puser kota di Jawa Barat, utamana di Bandung, masarakatna--utamana generasi muda--embung maké basa Sunda dina pergaulan sapopoéna.

Tumpurna basa

Basa sarua wé siga mahluk nu hirup: ngagedéan tuluy lila-lila bisa paéh.

Aya dua jinis nunyababkeun tumpurna basa, nyaéta: (1) Basa maéhan sorangan (bunuh diri); jeung (2) Ngahaja maéhan basa.

Basa maéhan sorangan nyaéta hiji basa nu loba nyokotan kosakecap ti basa asing. Antukna éta basa robah wujudna.

Sedengkeun ngahaja maéhan basa lantaran basa éta kadesek ku basa lain nu leuwih dominan, boh sacara sosial-budaya, politik, atawa ékonomi. Salain éta, bisa ogé lantaran panuturna alatan paéh atawa dipaéhan.

Tahap-tahap tumpurna basa:
(1) Boga poténsi kaancam tumpur, nyaéta basa-basa nu sacara sosial jeung ékonomi kagolong minoritas sarta kadesek ku basa mayoritas. Generasi mudana (barudakna) geus pindah maké basa mayoritas jeung jarang ngagunakeun basa indung;

(2) Kaancam tumpur, nyaéta basa-basa nu geus teu boga deui panutur generasi mudana. Panutur nu pasih (bisa) ngan kelompok generasi menengah (dewasa);

(3) Kaancam tumpur pisan, nyaéta basa-basa nu panuturna generasi tua--50 taun ka luhur;

(4) Sakarat, nyaéta basa indung nu panuturna karolot--70 taun ka luhur;

(5) Tumpur, nyaéta basa indung nu panuturna ngan ukur saurang nu antukna manéhna teu bisa komunkasi jeung sasaha. Tahap ieu nu paling kritis.

Sok ukur, basa Sunda ayeuna asup ka nu mana?

Ihtiar nu kudu dilakukeun

  • Nguatkeun katahanan budaya bangsa ku cara ngamumulé basa Sunda.
  • Ngawangun sikep positif sangkan aya kasadaran pentingna fungsi basa indung.
  • Ngagunakeun basa Sunda sabagai alat komunikasi di lingkungan kulawarga.
  • Ngasupkeun kurikulum basa jeung sastra Sunda dina palajaran sakola.
  • Ngagalakkeun penerbitan--di dieu pentingna pérs jeung penerbit-penerbit buku.
  • Kagiatan panalungtikan nu diarahkeun kana basa Sunda jeung panuturna. Hasil panalungtikan éta kahareupna bisa dijadikeun titik tolak kebijakan jang pamaréntah daérah.
Editor: Dudung Ridwan

terbaru

Cerpen: SEGALA HAL PENTING DALAM INGATAN

Bandungan Sabtu, 19 Juni 2021 | 09:31 WIB

Maafkan aku, Dorma. Sepertinya, aku takkan pernah sempat menceritakan segala hal penting dalam ingatanku ini kepadamu ka...

Bandung Baheula - Bandungan, Cerpen: SEGALA HAL PENTING DALAM INGATAN, Cerita Pendek,Bahasa dan Sastra Indonesia,cerpen,cerpen fitri manalu,cerita pendek fitri manalu,sastra indonesia,Sastra

Kukurilingan Néangan RS Kosong, Pasién Covid 19 Ahirna Maot di Jalan

Bandungan Jumat, 18 Juni 2021 | 14:15 WIB

Pasién Covid asal Lohbener maot di jalan sanggeus teu manggihan RS nu kosong.

Bandung Baheula - Bandungan, Kukurilingan Néangan RS Kosong, Pasién Covid 19 Ahirna Maot di Jalan, COVID-19,pasien covid 19 meninggal di jalan,rs  penuh,Pasien Covid-19

Sanggeus Ngalongok nu Gering, 35 Warga Cikalongwetan Positif Covid-19

Bandungan Kamis, 17 Juni 2021 | 15:01 WIB

Sanggeus Ngalongok nu Gering, 35 Warga Cikalongwetan Positif Covid-19

Bandung Baheula - Bandungan, Sanggeus Ngalongok nu Gering, 35 Warga Cikalongwetan Positif Covid-19, COVID-19,menjenguk orang sakit,menengok orang sakit,ngalongok nu gering

Toko Roti Sumber Hidangan (Het Snoephuis) Tempat Ngumpulna Urang Belan...

Bandungan Rabu, 16 Juni 2021 | 13:51 WIB

Toko Roti Sumber Hidangan (Het Snoephuis) Tempat Ngumpulna Urang Belanda di Bandung

Bandung Baheula - Bandungan, Toko Roti Sumber Hidangan (Het Snoephuis) Tempat Ngumpulna Urang Belanda di Bandung, Sumber Hidangan,Toko Roti Sumber Hidangan,Toko Roti Legendaris,Het Snoephuis

Sastra Sunda: PEUTING PETENG KI JURU PANTUN

Bandungan Sabtu, 12 Juni 2021 | 09:56 WIB

Pantun téh salah sahiji pintonan kasenian dina jaman Pajajaran. Anu remen dilalakonkeunanana kalolobaan mah carita ngeun...

Bandung Baheula - Bandungan, Sastra Sunda: PEUTING PETENG KI JURU PANTUN, Cerita pendek bahasa Sunda,Cerita Pendek,cerita pendek aan merdeka permana,Carpon Sunda,carpon aan merdeka  permana,Bandungan,Sastra Sunda,Bahasa dan Budaya Sunda

Kurupuk RO: Sajarah Panjang Raden Omay

Bandungan Kamis, 10 Juni 2021 | 14:44 WIB

Kurupuk RO bisa disebut kadaharan jadul nu ngalegénda. Tapi, tong salah nu raresep kana camilan khas Jawa Barat ieu masi...

Bandung Baheula - Bandungan, Kurupuk RO: Sajarah Panjang Raden Omay, Kerupuk RO,Pengrajin Kerupuk RO,Raden omay,sejarah kerupuk ro,sajarah kurupuk ro

Bajigur Beuki Dieu Beuki Langka Kaséréd ku Inuman Milénial

Bandungan Rabu, 9 Juni 2021 | 13:26 WIB

Bisa jadi inuman khas Jawa Jawa Barat bajigur geus kaséréd ku inuman sachet nu praktis jeung murah hargana.

Bandung Baheula - Bandungan, Bajigur Beuki Dieu Beuki Langka Kaséréd ku Inuman Milénial, Bajigur,bajigur tasik,minuman bajigur,bajigur khas jawa barat,bajigur langka

Kurban, “Kurupuk Banjur”, Kuliner Khas Kabupaten Bandung

Bandungan Selasa, 8 Juni 2021 | 13:24 WIB

Can disebut “kurban” lamun ngan meuli kurupukna wungkul. Kakara disebut kurban lamun geus nyieun bungbu kuahna.

Bandung Baheula - Bandungan, Kurban, “Kurupuk Banjur”, Kuliner Khas Kabupaten Bandung, kurupuk banjur,kurupuk anclom,kurban (kurupuk banjur),kurupuk khas kabupaten bandung,kerupuk banjur

artikel terkait

dewanpers