web analytics
  

Miéling Poé Basa Indung Internasional:  Naha Enya Basa Sunda Bakal Tumpur?

Senin, 15 Februari 2021 14:48 WIB Dudung Ridwan
Bandung Baheula - Bandungan, Miéling Poé Basa Indung Internasional:  Naha Enya Basa Sunda Bakal Tumpur?, Bahasa Sunda,Basa Sunda,Bahasa dan Sastra Indonesia,Hari Bahasa Ibu Sedunia,Poe Basa Indung Internasional,matinya sebuah bahasa,sejarah peringatan hari bahasa ibu sedunia

Buku Sunda di Pameran Buku. (Republika)

LENGKONG, AYOBANDUNG.COM -- Unggal tanggal 21 Fébruari masarakat sadunya miéling poé Basa Indung Internasional.

Naon nu disebut poé Basa Indung Internasional téh? Iraha mimitina? Kumaha sajarahna?

Surat warga Bangladesh ka Sékjén PBB
Rafiqul Islam, warga Bangladesh nu dumuk di Vancouver, Kanada, hiji waktu ngirim surat ka Kofi Annan nu harita masih jadi Sékjén PBB. Dina suratna, Rafiqul ngusulkeun ka PBB sangkan nyalametkeun basa-basa indung sadunya nu jumlahna beuki dieu beuki nyaeutikan.

Tanggal 21 Fébruari dipilih ku Rafiqul Islam. Tanggal éta téh miéling rayat Bangladesh dina merjoangkeun basa indungna jadi basa nasional Pakistan di taun 1952.

Usulan Rafiq ahirna ditarima jeung ditetepkeun ku PBB taun 1999 sarta ti harita mimitina diayakeun miéling poé Basa Indung Internasional, 21 Februari 2000.

Protés rahayat nu ngabalukarkeun aksi kekerasan pamaréntah
Naon sababna warga Bangladesh ngusulkeun tanggal 21 Fébruari? Sabab, dina sajarah dunya, perjoangan rahayat Bangladesh harita kaasup kajadian langka. Konflik rahayat Bangladesh jeung pamaréntah Pakistan kajadian di taun 1952 kusabab ayana kaputusan dipilihna basa Urdu jadi basa nasional Pakistan.

Padahal, rahayat Pakistan harita asalna mayoritas ti palebah kidul, nu ayeuna jadi nagara Bangladesh. Ceuk warga, lain basa Urdu, justeru basa Bangla nu kudu jadi basa nasional.

Konflik ieu nu ngabalukarkeun aksi protés di mana-mana, nepi ka silih paéhan sagala nu korbanna teu saeutik.

Naon nu disebut basa indung téh?
Nurutkeun Kamus Besar Bahasa Indonesia, nu disebut basa indung téh nyaéta basa nu pangmimitina dipikabisa ku hiji manusa, ti mimiti gubrag ka alam dunya nepi ka dipaké interaksi jeung masarakat séjénna. Pangabisa kana basa éta teu bisa lepas ti pangaruh kulawarga jeung jalma di sakitar lingkungan tempat tinggalna.

Basa indung nyaéta basa di hiji wewengkon—basa nu diajarkeun ku kolot ka anakna.

Lamun hiji jalma lahir jeung gedé di lingkungan Suku Sunda, nya basa Sunda nu diajarkeun pangmimiti na ka manéhna. Sanggeus bisa basa Sunda, tuluy diajar basa Indonésa jeung basa asing lainna jang interaksi, boh jeung lingkunganna dina séktor informal atawa dina séktor formal, siga sakola.

Jumlah basa indung sadunya loba pisan, tapi loba ogé nu kaancam tumpur
Ceuk data nu dikaluarkeun  ku UNESCO, saeutikna aya 90 nagara nu miboga kelompok suku atawa etnis nu maké basa indung. Jumlah basa indung sadunya kurang leuwih aya 7.000.

Fakta nu pikawatireun, nyaeta aya 2.680 basa nu kaancam tumpur tina peradaban manusa. Sanajan aya kurang leuwih 370 juta urang nu masih maké basa indung, tapi jumlah éta beuki dieu beuki nyaeutikan.

Euweuh panuturna alatan basa indung tumpur
Loba basa indung nu tumpur kusabab faktor régenerasi. Minnie Degawan, salah sahiji  penduduk suku Igorot di Filipina, nyebutkeun yén nu nyababkeun tumpurna basa indung téh, utamana lantaran euweuh panuturna.

Di Indonésa, ceuk rilis Kemdikbud.go.id, kacatet aya 652 basa indung. Jumlah ieu leuwih saeutik tibatan nu kacatet ku Summer Institute of Linguistics, nyaéta 719 basa, 707 di antarana masih aktif dipaké.

Basa Sunda kaancam tumpur
Ceuk Wikipedia, basa Sunda dituturkeun (dipaké) ku saeutikna 42 juta urang—jumlah sakitu téh mangrupakeun jumlah panutur panglobana kadua sanggeus basa Jawa.

Basa Sunda dipaké di ampir sakabéh daerah di Jawa Barat jeung Banten, ogé di kuloneun Jawa Tengah, ti mimiti  Kali Brebes (Sungai Cipamali) di wilayah Kabupaten Brebes jeung Kali Serayu (Sungai Cisarayu) di Kabupaten Cilacap, di sabagian di wewengkon Jakarta, sarta di sajumlah provinsi di Indonésa jeung luar nageri nu jadi daerah urbanisasi Suku Sunda.

Isu tumpurna basa indung di dunia nimpah ogé ka basa Sunda. Aya fenoména masarakat di puser-puser kota di Jawa Barat, utamana di Bandung, masarakatna--utamana generasi muda--embung maké basa Sunda dina pergaulan sapopoéna.

Tumpurna basa

Basa sarua wé siga mahluk nu hirup: ngagedéan tuluy lila-lila bisa paéh.

Aya dua jinis nunyababkeun tumpurna basa, nyaéta: (1) Basa maéhan sorangan (bunuh diri); jeung (2) Ngahaja maéhan basa.

Basa maéhan sorangan nyaéta hiji basa nu loba nyokotan kosakecap ti basa asing. Antukna éta basa robah wujudna.

Sedengkeun ngahaja maéhan basa lantaran basa éta kadesek ku basa lain nu leuwih dominan, boh sacara sosial-budaya, politik, atawa ékonomi. Salain éta, bisa ogé lantaran panuturna alatan paéh atawa dipaéhan.

Tahap-tahap tumpurna basa:
(1) Boga poténsi kaancam tumpur, nyaéta basa-basa nu sacara sosial jeung ékonomi kagolong minoritas sarta kadesek ku basa mayoritas. Generasi mudana (barudakna) geus pindah maké basa mayoritas jeung jarang ngagunakeun basa indung;

(2) Kaancam tumpur, nyaéta basa-basa nu geus teu boga deui panutur generasi mudana. Panutur nu pasih (bisa) ngan kelompok generasi menengah (dewasa);

(3) Kaancam tumpur pisan, nyaéta basa-basa nu panuturna generasi tua--50 taun ka luhur;

(4) Sakarat, nyaéta basa indung nu panuturna karolot--70 taun ka luhur;

(5) Tumpur, nyaéta basa indung nu panuturna ngan ukur saurang nu antukna manéhna teu bisa komunkasi jeung sasaha. Tahap ieu nu paling kritis.

Sok ukur, basa Sunda ayeuna asup ka nu mana?

Ihtiar nu kudu dilakukeun

  • Nguatkeun katahanan budaya bangsa ku cara ngamumulé basa Sunda.
  • Ngawangun sikep positif sangkan aya kasadaran pentingna fungsi basa indung.
  • Ngagunakeun basa Sunda sabagai alat komunikasi di lingkungan kulawarga.
  • Ngasupkeun kurikulum basa jeung sastra Sunda dina palajaran sakola.
  • Ngagalakkeun penerbitan--di dieu pentingna pérs jeung penerbit-penerbit buku.
  • Kagiatan panalungtikan nu diarahkeun kana basa Sunda jeung panuturna. Hasil panalungtikan éta kahareupna bisa dijadikeun titik tolak kebijakan jang pamaréntah daérah.
Editor: Dudung Ridwan

terbaru

Sastra Sunda: PASIR DUKUH

Bandungan Sabtu, 6 Maret 2021 | 06:31 WIB

Baréto keur budak mah remen diabringkeun ka para uwa, tepi ka aleut-aleutan mapay tanjakan Pasir Dukuh.

Bandung Baheula - Bandungan, Sastra Sunda: PASIR DUKUH, Sastra Sunda,Bahasa dan Sastra Sunda,Cerita pendek Sunda,Carpon Sunda,Bandungan,seni dan budaya sunda

Samboja Jepang, si Béké Lucu, Éndah Kembangna

Bandungan Jumat, 5 Maret 2021 | 16:23 WIB

Sanajan ngaranna samboja, euweuh gantar kakaitan jeung tangkal samboja nu sok loba di kuburan.

Bandung Baheula - Bandungan, Samboja Jepang, si Béké Lucu, Éndah Kembangna, tanaman kamboja jepang,merawat kamboja jepang,jenis kamboja jepang,bunga kamboja jepang

Ngadagoan Karéta Léwat di Viaduk Bandung

Bandungan Kamis, 4 Maret 2021 | 12:26 WIB

Kusabab pamandanganna alus, Viaduk ieu dijadikeun salah sahiji tempat syuting sinétron “Preman Pensiun”.

Bandung Baheula - Bandungan, Ngadagoan Karéta Léwat di Viaduk Bandung, sejarah jalan viaduct bandung,sejarah nama jalan viaduct bandung,kisah jalan viaduct bandung,jalan viaduk Bandung,jalan viaduk

Nini Antéh jeung Sangu Sésa

Bandungan Rabu, 3 Maret 2021 | 13:03 WIB

Digantungkeun isuk-isuk, beurang aya kénéh. Magrib ngagantung kénéh. Tapi, isukna geus teu aya. Hartina dicokotna peutin...

Bandung Baheula - Bandungan, Nini Antéh jeung Sangu Sésa , Fiksimini Sunda,Nini Anteh di bulan,Bulan Purnama,Sastra Sunda,seni budaya sunda

Dalang Wayang Golék Saméméh “Dinasti" Dalang Sunarya

Bandungan Selasa, 2 Maret 2021 | 16:07 WIB

Lamun diukur ku taun, kajayaan Dinasti Sunarya geus lumangsung kira-kira 3/4 abad.

Bandung Baheula - Bandungan, Dalang Wayang Golék Saméméh “Dinasti" Dalang Sunarya, Wayang Golek,Sejarah wayang golek,Dalang Wayang Golek,Dinasti dalang Sunarya,Dalang Sunarya,Asep Sunandar Sunarya

Nyeri Haté sok Dibanding-banding waé, ART Mergasa Dunungannana

Bandungan Senin, 1 Maret 2021 | 14:52 WIB

Ratna ngarékayasa kajadian éta saolah-olah geus aya rampok ka imah dununganna.

Bandung Baheula - Bandungan, Nyeri Haté sok Dibanding-banding waé, ART Mergasa Dunungannana, ART bunuh majikannya,Pembunuhan di Buahbatu,Tersangka rekayasa seolah ada perampokan,Kapolrestabes Bandung Kombes Pol Ulung Sampurna Jaya

Misteri Sripanggung

Bandungan Sabtu, 27 Februari 2021 | 06:35 WIB

Ti dieu kakara nyaynyayan. Yén bisa jadi nu sok ngajungjujurigan mah sripanggung nu heubeul. Nyi Suminar mah leungitna c...

Bandung Baheula - Bandungan, Misteri Sripanggung, Sastra Sunda,Bahasa dan Sastra Sunda,Cerita pendek Sunda,Carpon Sunda,Bandungan,seni dan budaya sunda,Aan Merdeka Permana

Dusun Bambu Ngoléksi Janda Bolong (Monstera Obliqua). Hargana Ampir 1...

Bandungan Jumat, 26 Februari 2021 | 15:20 WIB

Dina Galery Flora nu luasna 800 meter persegi ieu aya rébuan jenis koléksi tanaman hias sultan.

Bandung Baheula - Bandungan, Dusun Bambu Ngoléksi Janda Bolong (Monstera Obliqua). Hargana Ampir 1 Miliar, Janda Bolong,harga janda bolong,Tanaman Hias,Dusun Bambu,Dusun Bambu lembang,Monstéra Obliqua,Galery Flora Dusun Bambu

artikel terkait

dewanpers